Home > Poradnik > Poradnik: mikrofon – z czym to się je

Poradnik: mikrofon – z czym to się je

Niezależnie od tego, czy będziecie chcieli, czy musieli coś nagrać, warto wiedzieć jak sprawić, by głos nie brzmiał tak, jakby był nagrywany ziemniakiem.

Dobór sprzętu

Dobór sprzętu jest bardzo ważny przy nagrywaniu czegokolwiek. Mikrofon mikrofonowi nierówny. Różne rodzaje są lepsze do konkretnych zastosowań, a do innych gorsze. Podstawowym podziałem mikrofonów jest podział na:

– pojemnościowe:

Mają większy zakres nagrywanych częstotliwości, którego jednak i tak prawie żaden ludzki głos nie wykorzysta (ale instrumenty już tak). Do pracy potrzebują prądu podawanego zwykle przez wejście analogowe (mini-jack) lub USB.

– dynamiczne:

Mikrofony dynamiczne mają zakres nagrywanych częstotliwości dostosowany bardziej do zakresu ludzkich strun dźwiękowych. Do pracy potrzebują tylko siły głosu. Dlatego należy trzymać je blisko ust, bo wraz ze wzrostem odległości gwałtownie tracą moc. Z jednej strony pozwala to zniwelować odgłosy otoczenia, jednak z drugiej jakiekolwiek odsunięcie się od mikrofonu będzie słyszalne. Mikrofonom dynamicznym nie należy podawać prądu, ponieważ większość nie ma bezpieczników, przez co można je spalić. Jeżeli nie działają poprzez USB, to do ich pracy konieczny będzie także przedwzmacniacz.

Mikrofony dynamiczne są częściej wykorzystywane na scenach podczas przemówień czy koncertów, ponieważ nie zbierają dźwięków z otoczenia. Pojemnościowe natomiast są częściej wykorzystywane przy nagrywaniu domowym, ponieważ nie potrzebują żadnego dodatkowego sprzętu i są wygodniejsze. Dlatego też na nich się skupimy.

Kolejnym podziałem mikrofonów jest sposób, w jaki są umieszczone. Zależnie od zastosowania możemy wybrać:

– headset:

Mikrofon razem ze słuchawkami. Ma tę zaletę, że niezależnie od tego, jak będziemy ruszać głową, to mikrofon i tak będzie zawsze w tym samym miejscu. Może się to jednak okazać też jego główną wadą. Atak kaszlu skierowany bezpośrednio w mikrofon bez możliwości odsunięcia się od niego nie jest najprzyjemniejszą rzeczą, jaką nasz słuchacz chciałby usłyszeć.

headset

– mikrofon krawatowy:

Mikrofon przypinany klipsem do krawatu lub innej części ubrania. Umożliwia swobodę ruchów i gestykulacji. Jednak w kwestii szumów i jakości nie dorównuje pozostałym z tej samej półki cenowej.

krawatowy

– mikrofon wolnostojący:

Mikrofon oddzielny od wszystkiego, stojący na biurku lub na statywie. Wymusza mowę w to samo miejsce bez ruszania głową, które było możliwe przy headsetach. Oferują one lepszą jakość i pozwalają na „upchnięcie” najwięcej funkcji, o których później.

pop filtr pro

Ostatnim już podziałem mikrofonów jest sposób podpięcia:

– wejście karty dźwiękowej:

Jeżeli mikrofon jest podpinany do karty dźwiękowej, to naturalnym jest, że kwestia jakości zależeć będzie też od naszej karty. Wejście analogowe w skrajnych przypadkach (szczególnie przy zintegrowanych kartach) wędzie wyłapywać wszelakie zakłócenia z naszego komputera, w tym nawet dźwięk poruszania myszą, pracy dysku itp.

– USB:

W sprzęcie na USB karta dźwiękowa jest wbudowana w urządzenie. To na niej odbywa się całe przetwarzanie dźwięku, który po kablu USB idzie do komputera już bez zakłóceń. Dlatego przy domowych zastosowaniach jest lepszym rozwiązaniem.

Charakterystyka kierunkowa

Każdy mikrofon ma swoją charakterystykę nagrywania, czyli miejsca, skąd zbiera dźwięk. Może to być tylko przód mikrofonu, przód i tył, albo też wszystko wokół, zależnie od mikrofonu.

– kardioidalna (nerkowa):

ch_nerkowa

Jest to najpopularniejsza charakterystyka. Najlepiej zbiera dźwięki ze źródeł ustawionych na wprost mikrofonu i mocno tłumi pozostałe kierunki. Im bardziej się odchylimy od przodu mikrofonu, tym gorzej będzie nas słychać. Jednocześnie prawie całkowicie tłumi dźwięk z tyłu.

– superkardoidalna (supernerka):

ch_supernerka

 Odmiana charakterystyki karioidalnej, która lepiej zbiera dźwięki z przodu, jednak zbiera też trochę tyłów mikrofonu.

– hiperkardioidalna (hipernerka):

ch_hipernerka

Jeszcze jedna odmiana charakterystyki nerkowej. Zbiera najlepiej dźwięki z przodu, jednak jest bardzo podatna na najmniejszy odchył.

– subkardioidalna:

ch_subkardio

Połączenie charakterystyki nerkowej i dookolnej. Zbiera dźwięk prawie zawsze tak samo w zakresie od 0° do 90°.

– „shotgun”:

ch_shotgun

Charakterystyka najlepiej zbierająca z przodu i stosunkowo słabo zbierająca z tyłu i boków. Szczególnie dobre do nagrywań w terenie i na różnych planach filmowych.

– ósemkowa:

ch_ósemka

Mikrofony wyłapujące najlepiej dźwięki z przodu i z tyłu, jednocześnie tłumiąc boki. Idealne zastosowanie do wywiadów wykorzystujących jeden mikrofon. Dzięki temu nie musimy go przekazywać rozmówcy siedzącemu naprzeciwko nas.

– wszechkierunkowa (dookolna lub kołowa):

ch_koło

Niezależnie od źródła dźwięku mikrofony te wyłapują go tak samo. Bardzo dobrze odzwierciedlają naturalny charakter dźwięku. Umożliwia to np. nagranie śpiewaków stojących w kole.

Odległość ma znaczenie

Mając już wybrany mikrofon, należy wiedzieć, jak do niego mówić. Może to się wydać dość trywialne, jednak nie każdy wie, jak poprawnie mówić do mikrofonu, by uzyskać najlepsze efekty. Zacznijmy od odległości, która wpływa na jakość przechwytywanego głosu. Należy mówić blisko mikrofonu. Poniżej znajduje się porównanie trzech fragmentów „Ostatniego Życzenia” A. Sapkowskiego wypowiedzianych z różnych odległości. Sami oceńcie, dlaczego warto być bliżej mikrofonu przy nagrywaniu.
Mikrofon użyty przy wszystkich próbkach: Samson Go Mic (Pojemnościowy wolnostojący na USB) charakterystyka kardioidalna z tłumikiem -10dB. Bez jakiejkolwiek obróbki.

30cm od mikrofonu:

20cm od mikrofonu:

10cm od mikrofonu:

Słyszalna różnica powstaje przez tak zwany efekt zbliżeniowy. Występuje przy charakterystykach kierunkowych kardioidalnej i pochodnych od niej. Powstaje wtedy, gdy do mikrofonu zbliżymy źródło dźwięku. Następuje wzrost niskich tonów, czyli cieplejsze brzmienie. Najlepiej samemu znaleźć tę idealną odległość, zbliżając mikrofon i słuchając różnicy w brzmieniu.

Głoski wybuchowe

Szybko poruszające się powietrze uderzające w nasz mikrofon tworzy tak zwany efekt pop. Nie jest to zbyt przyjemny dźwięk dla odbiorcy. Powstaje przeważnie przy wymawianiu głosek wybuchowych („p”, „b” itd.) oraz przy np. śmiechu, oddychaniu. Są dwa sposoby niwelowania tego efektu:

– pop filtr:

pop filtr pro

Jest to kawałek materiału bądź metalowej siatki umieszczany przed mikrofonem. Ma na celu rozproszyć wszystkie gwałtowne podmuchy, jednocześnie przepuszczając dźwięk. Wersja metalowa jest bardziej trwała, jednak mniej efektywna. Jeżeli chcemy trochę zaoszczędzić, to zawsze można wykonać taki pop filtr samemu. Nie jest to bardzo skomplikowana konstrukcja. Pończocha nałożona na obręcz w zupełności daje radę i cenowo wychodzi znacznie lepiej. W internecie jest masa poradników jak coś takiego wykonać samodzielnie.

pop filtr home

– mowa niebezpośrednia:

Drugim sposobem walki z efektem pop jest mówienie obok mikrofonu. Jeżeli znajdziemy dobry punkt, to głos będzie dalej dobrze przechwytywany, a wszystkie powietrzne zawirowania nie uderzą w mikrofon, tylko przejdą bokiem.

Porównanie brzmienia głosek wybuchowych z pop filtrem i bez:
Mikrofon użyty przy wszystkich próbkach: Samson Go Mic (Pojemnościowy wolnostojący na USB) charakterystyka kardioidalna z tłumikiem -10dB. Bez jakiejkolwiek obróbki.

Mowa bezpośrednio w mikrofon bez pop filtra:

Mowa bezpośrednia w mikrofon z pop filtrem:

Mowa niebezpośrednia:

Wibracje mikrofonu

Mikrofon może nam wibrować. Nie jest to nic specjalnie odkrywczego. Jednak wibracje podczas nagrywania są wyłapywane i przechwytywane przez mikrofon, a to nie brzmi zbyt przyjemnie. Można temu zaradzić, montując nasz mikrofon w koszyku (shock mount), który składa się z obręczy połączonych ze sobą elastycznymi linkami.

shock

Tak samo jak z pop filtrem nasz koszyk można zrobić samodzielnie.

Podsumowując

Odpowiednie ułożenie i sposób mówienia do mikrofonu ma ogromny wpływ na jakość. Pozostaje jeszcze kwestia obrobienia tego wszystkiego, żeby brzmiało jeszcze lepiej, ale to już jest rzecz na osobny artykuł.

Autor tekstu:

Michał ‚Miwoli’ Woliński – aktor, reżyser, montażysta, dźwiękowiec i grafik dla swojego kanału na Tubie. W wolnych chwilach gracz (kochający nad wszystko KotOR’a). Czasami zdarzy mu się też coś napisać.

youtube